درس ۶ از ۲۰

شبکه محلی (LAN)، شبکه گسترده (WAN) و اینترنت چه فرقی دارند

در این درس شبکه را بدون فرمول و پیچیدگی می‌بینیم و یاد می‌گیریم وقتی کاربر می‌گوید «شبکه قطع است» دقیقاً چه بخش‌هایی ممکن است منظورش باشد این درس بخشی از مدل کاری یک کارشناس پشتیبانی است و هدف آن فقط شناخت یک اصطلاح نیست؛ باید بتوانی موضوع را در یک شرکت واقعی تشخیص بدهی، اثر آن را روی کاربر و سرویس بفهمی، شواهد درست جمع کنی و بدون تغییرهای عجولانه تصمیم بگیری؛ هنگام مطالعه تلاش کن هر مفهوم را به یک مثال از محیط کار، یک نشانه قابل مشاهده و یک روش بررسی امن وصل کنی

این درس برای مطالعه کامل نوشته شده است

با حوصله بخوان، مثال‌ها را تحلیل کن و تمرین‌ها را انجام بده؛ هدف حفظ کردن تعریف‌ها نیست

شبکه محلی (LAN) چیست

شبکه محلی یا LAN شبکه‌ای است که معمولاً داخل یک محدوده کوچک مثل دفتر، طبقه یا ساختمان استفاده می‌شود؛ رایانه‌های کاربران، چاپگرها، سرورها و تجهیزات شبکه می‌توانند در همین شبکه با هم ارتباط داشته باشند وقتی اینترنت قطع می‌شود، شبکه محلی (LAN) لزوماً قطع نیست؛ ممکن است کاربران همچنان به سرور فایل داخلی، چاپگر یا نرم‌افزارهای داخل شرکت دسترسی داشته باشند برای عیب‌یابی همین نکته بسیار مهم است؛ چون اگر یک منبع داخل LAN در دسترس باشد، می‌فهمی دست‌کم بخشی از کارت شبکه، کابل، سوئیچ و مسیر داخلی کار می‌کند در یک شبکه یا سیستم واقعی، این موضوع زمانی روشن می‌شود که برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود

شبکه گسترده (WAN) چیست

شبکه گسترده یا WAN برای ارتباط بین شبکه‌هایی استفاده می‌شود که از نظر جغرافیایی از هم جدا هستند؛ ارتباط دفتر مرکزی با کارخانه یا شعبه می‌تواند با VPN، لینک اختصاصی، MPLS یا سرویس‌های دیگر روی یک WAN برقرار شود برای کارشناس مهم است بداند مقصد داخل همان LAN است یا برای رسیدن به آن باید از WAN عبور کند؛ چون هر لینک، روتر و سرویس بین‌راهی می‌تواند یک نقطه احتمالی خرابی باشد برای عیب‌یابی درست، این بخش را فقط به‌عنوان یک اصطلاح حفظ نکن و توجه داشته باش که برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود اگر بخواهی این بخش را از حالت تعریف به مهارت عملی تبدیل کنی، در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

اینترنت چیست

اینترنت شبکه بزرگی از شبکه‌ها است؛ در شرکت معمولاً مسیریاب یا فایروال از طریق ISP به اینترنت متصل می‌شود و کاربران برای دسترسی بیرون از شبکه از دروازه پیش‌فرض و NAT استفاده می‌کنند وقتی کاربر می‌گوید اینترنت ندارد باید ببینی IP گرفته، دروازه شبکه در دسترس است، DNS کار می‌کند و مشکل برای همه است یا فقط یک نفر باز نشدن یک وب‌سایت به‌تنهایی ثابت نمی‌کند اینترنت قطع است؛ ممکن است خود وب‌سایت یا DNS مشکل داشته باشد نکته‌ای که هنگام پشتیبانی نباید از آن عبور کنی این است که برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود در یک شبکه یا سیستم واقعی، این موضوع زمانی روشن می‌شود که در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

شبکه داخلی سازمان چیست

شبکه داخلی سازمان سرویس یا محیط داخلی سازمان است که معمولاً فقط از شبکه شرکت یا VPN قابل دسترسی است؛ پرتال داخلی یا سامانه منابع انسانی می‌تواند شبکه داخلی سازمان باشد ممکن است اینترنت کار کند ولی شبکه داخلی سازمان قطع باشد و برعکس؛ نام‌گذاری درست کمک می‌کند درخواست پشتیبانی دقیق باشد در کار روزمره بهتر است این موضوع را این‌طور بررسی کنی: در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود

مسیر خروج از شرکت

یک رایانه کاربر برای رسیدن به اینترنت معمولاً ابتدا به سوئیچ یا نقطه دسترسی بی‌سیم، سپس به مسیریاب یا فایروال و بعد به تجهیزات ISP می‌رسد اگر همه کاربران اینترنت ندارند ولی دروازه شبکه داخلی پاسخ می‌دهد، بررسی رابط سمت شبکه گسترده، ONT و وضعیت ISP منطقی‌تر می‌شود اگر بخواهی این بخش را از حالت تعریف به مهارت عملی تبدیل کنی، برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود در یک شبکه یا سیستم واقعی، این موضوع زمانی روشن می‌شود که در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

چطور محدوده قطعی را پیدا کنیم

از نزدیک‌ترین نقطه شروع کن: وضعیت اتصال رایانه کاربر، سپس IP، بعد دروازه شبکه، بعد یک مقصد داخلی و در آخر مقصد اینترنت را بررسی کن اگر نام باز نمی‌شود اما IP مقصد در دسترس است DNS را بررسی کن؛ این روش لایه‌ای بدون تغییر بی‌دلیل سرنخ ایجاد می‌کند نکته‌ای که هنگام پشتیبانی نباید از آن عبور کنی این است که برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

قطع اینترنت همیشه به معنی قطع شبکه نیست

یکی از خطاهای رایج کاربران و حتی کارشناسان تازه‌کار این است که شبکه محلی (LAN) و اینترنت را یکی می‌بینند؛ ممکن است اینترنت قطع باشد اما سرور فایل، چاپگر و نرم‌افزارهای داخلی کاملاً کار کنند؛ در این حالت باید مرز بین LAN و مسیر بیرونی را پیدا کنی برعکس، ممکن است کاربر به وای‌فای وصل باشد و علامت اتصال هم دیده شود ولی به هیچ منبع داخل LAN نرسد؛ اتصال به اکسس‌پوینت فقط یک بخش از مسیر است و سلامت کامل شبکه محلی را ثابت نمی‌کند برای بررسی، از نزدیک‌ترین مقصد شروع کن و مرحله‌به‌مرحله دورتر برو: وضعیت رابط، IP، دروازه شبکه محلی، منبع داخلی و سپس مسیر اینترنت؛ این ترتیب شواهد واضح‌تری تولید می‌کند روش عیب‌یابی قابل اتکا از تعیین دامنه مشکل شروع می‌شود: یک User یا چند User، یک Device یا یک Segment، یک Service یا همه سرویس‌ها؛ بعد باید تغییر اخیر و شواهد قابل مشاهده جمع شوند و فرضیه‌ها از کم‌ریسک‌ترین تست‌ها بررسی شوند؛ تغییر چند عامل هم‌زمان تشخیص علت را دشوار می‌کند؛ پس از رفع نیز باید سرویس از دید کاربر تأیید، علت ثبت و در صورت نیاز اقدام پیشگیرانه تعریف شود

ارتباط شعبه‌ها را جدا از اینترنت عمومی ببین

یک شبکه گسترده (WAN) می‌تواند با VPN، لینک اختصاصی یا سرویس ارائه‌دهنده ساخته شود؛ ممکن است شعبه به اینترنت دسترسی داشته باشد اما ارتباطش با دفتر مرکزی قطع باشد؛ در چنین حالتی تست یک سایت عمومی مشکل اصلی را نشان نمی‌دهد برای هر ارتباط سازمانی باید بدانی مقصد چیست و مسیر از چه تجهیزات و سرویس‌هایی عبور می‌کند؛ داشتن نمودار ساده از شعبه‌ها و ارتباط بخش‌های بالادستی زمان عیب‌یابی را بسیار کم می‌کند در مستندسازی تفاوت «اینترنت سالم است» با «ارتباط سازمانی سالم است» را روشن بنویس؛ این دو نتیجه از تست‌های متفاوت به دست می‌آیند در کار روزمره بهتر است این موضوع را این‌طور بررسی کنی: در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

مثال محیط واقعی

پنج کاربر می‌گویند وب‌سایت‌ها باز نمی‌شوند اما نرم‌افزار حسابداری داخلی کار می‌کند. این نشانه می‌گوید LAN و بخشی از سرویس‌های داخلی فعال هستند و باید مسیر اینترنت، DNS عمومی یا دروازه مشترک شبکه را بررسی کنی

اشتباهات رایج

این اشتباه‌ها را تکرار نکن

  • یکی دانستن شبکه محلی (LAN) و اینترنت
  • راه‌اندازی مجدد تجهیزات قبل از تعیین محدوده
  • تست فقط یک وب‌سایت و نتیجه‌گیری اینکه کل اینترنت قطع است
  • نادیده گرفتن اینکه شاید مشکل فقط وای‌فای باشد
تمرین عملی

حالا خودت انجام بده

  1. برای شرکت فرضی خودت مرز LAN و اینترنت را روی نقشه مشخص کن
  2. سه تست بنویس که کمک کند بفهمی مشکل DNS است یا خود اینترنت
  3. تفاوت WAN و اینترنت را با مثال خودت توضیح بده
  4. برای یک شعبه فرضی مسیر دفتر تا دفتر مرکزی را رسم کن

نکته‌هایی که باید با خودت ببری

  • LAN همان شبکه محلی یک دفتر، طبقه یا ساختمان است
  • WAN شبکه‌های جدا از هم را به یکدیگر متصل می‌کند
  • سالم بودن اینترنت به معنی سالم بودن همه سرویس‌های داخلی نیست
خودسنجی

قبل از رفتن به درس بعد، جواب را برای خودت توضیح بده

اگر سرور فایل داخلی کار کند ولی وب‌سایت‌ها باز نشوند چه می‌فهمیم

بخش مهمی از شبکه داخلی فعال است و باید مسیر خروجی، DNS یا ISP را جداگانه بررسی کنیم

آیا VPN شعبه همان اینترنت است

VPN می‌تواند روی اینترنت ساخته شود اما خودش یک ارتباط منطقی بین دو شبکه است

مطالعه درس همیشه عمومی است

برای ذخیره پیشرفت، دوره را رسمی شروع کن

با ثبت‌نام، تکمیل درس‌ها و نمره آزمون روی حساب ذخیره می‌شود

ثبت‌نام و شروع رسمی