درس ۹ از ۲۰

IP، Gateway، DNS و DHCP را درست و کاربردی بفهمیم

این درس قرار نیست تقسیم‌بندی شبکه یاد بدهد؛ هدف این است که پنج مفهوم پایه‌ای را طوری بفهمی که در عیب‌یابی اولیه شبکه گم نشوی این درس بخشی از مدل کاری یک کارشناس پشتیبانی است و هدف آن فقط شناخت یک اصطلاح نیست؛ باید بتوانی موضوع را در یک شرکت واقعی تشخیص بدهی، اثر آن را روی کاربر و سرویس بفهمی، شواهد درست جمع کنی و بدون تغییرهای عجولانه تصمیم بگیری؛ هنگام مطالعه تلاش کن هر مفهوم را به یک مثال از محیط کار، یک نشانه قابل مشاهده و یک روش بررسی امن وصل کنی

این درس برای مطالعه کامل نوشته شده است

با حوصله بخوان، مثال‌ها را تحلیل کن و تمرین‌ها را انجام بده؛ هدف حفظ کردن تعریف‌ها نیست

نشانی IP

نشانی IP آدرس منطقی برای ارتباط در شبکه IP است؛ رایانه کاربر برای صحبت با سیستم‌های دیگر معمولاً به IP معتبر نیاز دارد در IPv۴ آدرس‌هایی مثل ۱۹۲.۱۶۸.۱.۲۰ رایج هستند؛ اینکه این IP برای شبکه درست است یا نه به زیرشبکه و طراحی شبکه بستگی دارد که در مرحله IP کامل یاد می‌گیری دو دستگاه با IP تکراری می‌توانند مشکل ایجاد کنند؛ بنابراین صرف دیدن یک IP به معنی سالم بودن تنظیمات نیست نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند DHCP برای خودکارسازی پیکربندی IP Clientها طراحی شده و می‌تواند علاوه بر IP، اطلاعاتی مانند Subnet Mask، Default Gateway و DNS Server را تحویل دهد؛ Client تنظیمات را برای یک Lease دریافت می‌کند و Server باید Scope یا Pool معتبر، گزینه‌های درست و مسیر دسترسی مناسب داشته باشد؛ در عیب‌یابی باید مشخص شود Client اصلاً به DHCP Server می‌رسد یا نه، Lease صادر شده یا نه، Pool ظرفیت دارد یا نه و Optionهای تحویلی با طراحی شبکه هماهنگ هستند یا خیر

نشانی MAC

هر رابط شبکه یک نشانی MAC دارد که در ارتباط داخل شبکه محلی استفاده می‌شود؛ سوئیچ برای هدایت قاب داده داخل شبکه داخلی از MAC استفاده می‌کند IP و MAC دو نقش متفاوت دارند. IP برای آدرس‌دهی منطقی و مسیریابی استفاده می‌شود و MAC در ارتباط محلی اهمیت دارد بعداً با ARP می‌بینی که سیستم چگونه برای یک IP محلی MAC متناظر را پیدا می‌کند نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند در Ethernet، MAC Address برای تحویل Frame در شبکه محلی استفاده می‌شود و Switch با یادگیری MACهای دیده‌شده روی پورت‌ها تصمیم می‌گیرد Frame را از کدام مسیر ارسال کند؛ این منطق با IP Routing متفاوت است و برای عیب‌یابی باید روشن باشد مشکل در دسترسی لایه دوم است یا در مسیریابی لایه سوم؛ جدول MAC، وضعیت Link، VLAN پورت و خطاهای Interface معمولاً سرنخ‌های مهمی هستند

دروازه پیش‌فرض

دروازه پیش‌فرض مسیری است که رایانه کاربر برای رسیدن به شبکه‌های خارج از زیرشبکه خودش استفاده می‌کند؛ در بسیاری از شبکه‌های کوچک دروازه شبکه همان مسیریاب یا فایروال است اگر رایانه کاربر به دستگاه‌های داخل شبکه خودش دسترسی دارد اما به خارج از شبکه نمی‌رسد، دروازه شبکه یکی از موارد مهم برای بررسی است دروازه شبکه اشتباه می‌تواند باعث شود بعضی ارتباط‌های محلی کار کنند اما اینترنت یا زیرشبکه‌های دیگر در دسترس نباشند نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند DHCP برای خودکارسازی پیکربندی IP Clientها طراحی شده و می‌تواند علاوه بر IP، اطلاعاتی مانند Subnet Mask، Default Gateway و DNS Server را تحویل دهد؛ Client تنظیمات را برای یک Lease دریافت می‌کند و Server باید Scope یا Pool معتبر، گزینه‌های درست و مسیر دسترسی مناسب داشته باشد؛ در عیب‌یابی باید مشخص شود Client اصلاً به DHCP Server می‌رسد یا نه، Lease صادر شده یا نه، Pool ظرفیت دارد یا نه و Optionهای تحویلی با طراحی شبکه هماهنگ هستند یا خیر

DNS

DNS نام را به IP و اطلاعات دیگر مرتبط می‌کند؛ کاربران نام‌هایی مثل raynoco.ir یا سرور فایل را به خاطر می‌سپارند ولی ارتباط شبکه به IP نیاز دارد اگر DNS مشکل داشته باشد ممکن است دسترسی با IP موفق باشد اما وب‌سایت یا سرور با نام باز نشود؛ این الگو را به خاطر بسپار تغییر DNS به ۸.۸.۸.۸ همیشه راه‌حل مناسبی نیست، مخصوصاً در دامنه چون رایانه کاربر برای پیدا کردن سرویس‌های داخلی به DNS سازمانی وابسته است نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند DHCP برای خودکارسازی پیکربندی IP Clientها طراحی شده و می‌تواند علاوه بر IP، اطلاعاتی مانند Subnet Mask، Default Gateway و DNS Server را تحویل دهد؛ Client تنظیمات را برای یک Lease دریافت می‌کند و Server باید Scope یا Pool معتبر، گزینه‌های درست و مسیر دسترسی مناسب داشته باشد؛ در عیب‌یابی باید مشخص شود Client اصلاً به DHCP Server می‌رسد یا نه، Lease صادر شده یا نه، Pool ظرفیت دارد یا نه و Optionهای تحویلی با طراحی شبکه هماهنگ هستند یا خیر

DHCP

DHCP به رایانه‌های کاربران تنظیمات شبکه مثل IP، ماسک زیرشبکه، دروازه شبکه و DNS را به‌صورت خودکار می‌دهد اگر DHCP در دسترس نباشد ویندوز ممکن است IP خودکار در محدوده ۱۶۹.۲۵۴.x.x بگیرد؛ این آدرس سرنخ است که رایانه کاربر تنظیمات معتبر نگرفته DHCP می‌تواند محدوده، رزرو، اجاره نشانی و گزینه داشته باشد که در مرحله تخصصی به‌طور کامل بررسی می‌شوند نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند DHCP برای خودکارسازی پیکربندی IP Clientها طراحی شده و می‌تواند علاوه بر IP، اطلاعاتی مانند Subnet Mask، Default Gateway و DNS Server را تحویل دهد؛ Client تنظیمات را برای یک Lease دریافت می‌کند و Server باید Scope یا Pool معتبر، گزینه‌های درست و مسیر دسترسی مناسب داشته باشد؛ در عیب‌یابی باید مشخص شود Client اصلاً به DHCP Server می‌رسد یا نه، Lease صادر شده یا نه، Pool ظرفیت دارد یا نه و Optionهای تحویلی با طراحی شبکه هماهنگ هستند یا خیر

ipconfig چه می‌گوید

در ویندوز دستور ipconfig یا ipconfig /all اطلاعات مهمی درباره IP، دروازه شبکه، DNS، DHCP سرور و کارت شبکه نشان می‌دهد هدف فعلی فقط خواندن اطلاعات است؛ یاد بگیر خروجی سیستم سالم را با سیستم مشکل‌دار مقایسه کنی قبل از تغییر دستی IP، تنظیمات فعلی را ثبت کن تا اگر لازم شد بتوانی به حالت قبل برگردی نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند DHCP برای خودکارسازی پیکربندی IP Clientها طراحی شده و می‌تواند علاوه بر IP، اطلاعاتی مانند Subnet Mask، Default Gateway و DNS Server را تحویل دهد؛ Client تنظیمات را برای یک Lease دریافت می‌کند و Server باید Scope یا Pool معتبر، گزینه‌های درست و مسیر دسترسی مناسب داشته باشد؛ در عیب‌یابی باید مشخص شود Client اصلاً به DHCP Server می‌رسد یا نه، Lease صادر شده یا نه، Pool ظرفیت دارد یا نه و Optionهای تحویلی با طراحی شبکه هماهنگ هستند یا خیر

پنج سؤال پایه برای هر رایانه کاربر

وقتی یک رایانه کاربر مشکل شبکه دارد، پنج مورد را بررسی کن: رابط فعال است یا نه، IP مناسب دارد یا نه، ماسک زیرشبکه درست است یا نه، دروازه پیش‌فرض چیست و DNS چه آدرسی دارد؛ این اطلاعات پایه جهت بررسی بعدی را مشخص می‌کنند IP به‌تنهایی کافی نیست؛ دو دستگاه ممکن است IP داشته باشند اما به دلیل ماسک یا دروازه شبکه اشتباه نتوانند به مقصد برسند؛ در مراحل تقسیم‌بندی شبکه دقیق یاد می‌گیری نشانی شبکه و بازه چگونه تعیین می‌شوند DNS نیز فقط برای اینترنت نیست؛ بسیاری از سرویس‌های سازمانی با نام کار می‌کنند؛ بنابراین ممکن است Ping به IP موفق باشد ولی نرم‌افزار به‌دلیل مشکل در تبدیل نام به IP دچار مشکل شود نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند

DHCP را با IP ثابت اشتباه نکن

رایانه کاربر می‌تواند تنظیمات را دستی یا از DHCP دریافت کند؛ هنگام عیب‌یابی مشخص کن منبع تنظیمات چیست؛ تغییر دستی IP برای دور زدن مشکل ممکن است موقتاً ارتباط بسازد اما علت اصلی خرابی DHCP را پنهان کند اگر رایانه کاربر آدرس ۱۶۹.۲۵۴ دریافت کرده، این یک نشانه مهم است؛ باید ببینی DHCP سرور در دسترس است، محدوده مناسب دارد و مسیر پخش همگانی یا رله در شبکه درست کار می‌کند؛ جزئیات این موارد در مراحل بعد کامل آموزش داده می‌شوند هر تغییر موقت روی IP را ثبت و بعد از تست به وضعیت استاندارد برگردان؛ باقی ماندن تنظیمات موقت می‌تواند بعداً تکراری شدن نشانی IP یا مشکل پشتیبانی ایجاد کند نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند

مثال محیط واقعی

کاربر اینترنت ندارد و ipconfig نشان می‌دهد IP برابر ۱۶۹.۲۵۴.۲۰.۱۵ است و دروازه شبکه ندارد. قبل از اینکه DNS را تغییر بدهی باید بررسی کنی چرا رایانه کاربر از DHCP تنظیمات معتبر نگرفته است

اشتباهات رایج

این اشتباه‌ها را تکرار نکن

  • تغییر تصادفی DNS بدون بررسی IP و دروازه شبکه
  • فرض اینکه هر IP از ۱۹۲.۱۶۸ شروع شود درست است
  • یکی دانستن MAC و IP
  • ثابت کردن IP برای پنهان کردن مشکل DHCP بدون یافتن علت
تمرین عملی

حالا خودت انجام بده

  1. روی یک ویندوز دستور ipconfig /all را اجرا کن و IP، دروازه شبکه و DNS را پیدا کن
  2. خروجی یک سیستم سالم و یک سیستم مشکل‌دار فرضی را مقایسه کن
  3. برای IP، DNS، DHCP و دروازه شبکه یک جمله با زبان خودت بنویس
  4. سه حالتی بنویس که اینترنت مشکل دارد اما DNS علت نیست

نکته‌هایی که باید با خودت ببری

  • IP آدرس منطقی ارتباط است
  • DNS نام را به IP مرتبط می‌کند و DHCP تنظیمات را خودکار می‌دهد
  • دروازه شبکه، مسیر خروج رایانه از زیرشبکه محلی به شبکه‌های دیگر است
خودسنجی

قبل از رفتن به درس بعد، جواب را برای خودت توضیح بده

آدرس ۱۶۹.۲۵۴.x.x معمولاً چه سرنخی می‌دهد

رایانه کاربر تنظیمات مناسب را از DHCP دریافت نکرده و ویندوز آدرس خودکار گرفته است

اگر IP کار کند ولی نام کار نکند چه چیزی را بررسی می‌کنی

DNS و فرایند تبدیل نام به IP از اولین موارد بررسی هستند

مطالعه درس همیشه عمومی است

برای ذخیره پیشرفت، دوره را رسمی شروع کن

با ثبت‌نام، تکمیل درس‌ها و نمره آزمون روی حساب ذخیره می‌شود

ثبت‌نام و شروع رسمی