درس ۱۳ از ۲۰

نسخه پشتیبان و بازیابی را از نگاه کارشناس پشتیبانی بفهمیم

نسخه پشتیبان زمانی ارزش دارد که بتوانی داده سالم را در زمان لازم بازیابی کنی؛ این درس ذهنیت درست نسخه پشتیبان را قبل از ورود به ابزارها می‌سازد این درس بخشی از مدل کاری یک کارشناس پشتیبانی است و هدف آن فقط شناخت یک اصطلاح نیست؛ باید بتوانی موضوع را در یک شرکت واقعی تشخیص بدهی، اثر آن را روی کاربر و سرویس بفهمی، شواهد درست جمع کنی و بدون تغییرهای عجولانه تصمیم بگیری؛ هنگام مطالعه تلاش کن هر مفهوم را به یک مثال از محیط کار، یک نشانه قابل مشاهده و یک روش بررسی امن وصل کنی

این درس برای مطالعه کامل نوشته شده است

با حوصله بخوان، مثال‌ها را تحلیل کن و تمرین‌ها را انجام بده؛ هدف حفظ کردن تعریف‌ها نیست

نسخه پشتیبان چیست

نسخه پشتیبان نسخه مستقل داده یا سیستم است که برای بازیابی بعد از حذف، خرابی، حمله یا خطای انسانی نگهداری می‌شود کپی کردن فایل در پوشه دیگری روی همان فضای ذخیره‌سازی ممکن است کپی باشد اما اگر فضای ذخیره‌سازی خراب شود هر دو نسخه از بین می‌روند؛ نسخه پشتیبان باید خرابی اصلی را در نظر بگیرد نوع داده مهم است؛ نسخه پشتیبان یک فایل ساده با نسخه پشتیبان یک پایگاه داده یا ماشین مجازی نیازهای یکسانی ندارد Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

بازیابی مهم‌تر از موفقیت

نرم‌افزار نسخه پشتیبان ممکن است وظیفه را موفقیت نشان دهد اما این به تنهایی ثابت نمی‌کند همه چیز قابل بازیابی است؛ بازیابی بررسی باید بخشی از فرایند باشد کارشناس باید بداند چه چیزی نسخه پشتیبان می‌شود، کجا ذخیره می‌شود، چند نسخه نگهداری می‌شود و چه کسی بازیابی را تأیید می‌کند گاهی وظیفه موفقیت است اما نرم‌افزار-یکسان نسخه پشتیبان درست نیست یا فایل موردنیاز در محدوده وظیفه نبوده است؛ بنابراین محدوده نسخه پشتیبان را هم باید شناخت Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است نکته‌ای که هنگام پشتیبانی نباید از آن عبور کنی این است که در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

RPO

RPO مشخص می‌کند از نظر کسب‌وکار حداکثر چه مقدار داده جدید قابل از دست رفتن است؛ اگر RPO چهار ساعت باشد نسخه پشتیبان روزانه احتمالاً کافی نیست RPO تصمیم فنی صرف نیست و باید با نیاز کسب‌وکار هماهنگ شود هرچه RPO کوچک‌تر باشد معمولاً نیاز به نسخه پشتیبان یا همگام‌سازی بین سرورها پرتکرارتر و هزینه بیشتر می‌شود Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است برای عیب‌یابی درست، این بخش را فقط به‌عنوان یک اصطلاح حفظ نکن و توجه داشته باش که برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود

RTO

RTO مشخص می‌کند سرویس پس از رخداد در چه مدت باید قابل استفاده شود؛ نسخه پشتیبان خوب با بازیابی بسیار کند ممکن است RTO موردنیاز را تأمین نکند RTO باید واقع‌بینانه با سخت‌افزار، حجم داده، شبکه و روش بازیابی سنجیده شود بعداً در مرحله تخصصی نسخه پشتیبان این مفاهیم را با طراحی سناریو و تست واقعی بررسی می‌کنیم Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است در کار روزمره بهتر است این موضوع را این‌طور بررسی کنی: در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

خارج از محل و جداسازی

داشتن نسخه جدا از محل اصلی کمک می‌کند در حوادث فیزیکی یا بعضی حملات نسخه پشتیبان حفظ شود؛ دسترسی به مخزن نسخه پشتیبان هم باید محدود باشد باج‌افزار می‌تواند نسخه‌های پشتیبان متصل و قابل حذف را هدف بگیرد؛ بنابراین نسخه پشتیبان باید از نظر امنیت هم طراحی شود نسخه خارج از محل باید خودش قابل دسترسی، رمزنگاری‌شده و قابل تست باشد؛ صرف قرار دادن داده در فضای ابری کافی نیست Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است برای عیب‌یابی درست، این بخش را فقط به‌عنوان یک اصطلاح حفظ نکن و توجه داشته باش که در محیط واقعی، ارزش پشتیبانی زمانی دیده می‌شود که سرویس قابل استفاده بماند و کاربر بداند چه اتفاقی افتاده است؛ برای همین همیشه مسئله را از سه زاویه ببین: اثر روی کاربر و کسب‌وکار، جزء فنی درگیر و شواهدی که می‌توانی اندازه‌گیری یا ثبت کنی؛ این نگاه مانع می‌شود هر مشکل را سریع به یک دستگاه یا یک نفر نسبت بدهی و کمک می‌کند وابستگی بین Client، Network، Identity، Server و Application را مرحله‌به‌مرحله بررسی کنی

نقش پشتیبانی

کارشناس ممکن است مسئول طراحی نسخه پشتیبان نباشد اما باید هشدار شکست وظیفه را جدی بگیرد، پیگیری کند و هیچ‌وقت فرض نکند چون دیروز موفقیت بوده امروز هم همه چیز سالم است در رخداد قبل از حذف یا بازنویسی داده، بررسی وجود نسخه پشتیبان معتبر حیاتی است وقتی کاربر فایل حذف‌شده می‌خواهد، زمان حذف و مسیر دقیق را بپرس تا بازیابی درست انجام شود Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است اگر بخواهی این بخش را از حالت تعریف به مهارت عملی تبدیل کنی، برای کارشناس پشتیبانی، ثبت اطلاعات بخشی از حل مشکل است؛ زمان شروع، دامنه اثر، پیام خطا، تغییرات اخیر و نتیجه هر تست باید کوتاه و دقیق ثبت شوند؛ این اطلاعات هنگام ارجاع، تکرار رخداد یا بررسی علت اصلی ارزش پیدا می‌کنند؛ همچنین قبل از تغییری که می‌تواند سرویس را تحت تأثیر قرار دهد، وضعیت فعلی و راه بازگشت مشخص شود تا عیب‌یابی به مجموعه‌ای از آزمون‌های بدون کنترل تبدیل نشود

نسخه پشتیبان خوب فقط یک وظیفه سبز نیست

پیام موفقیت در نرم‌افزار نسخه پشتیبان به‌تنهایی ثابت نمی‌کند داده قابل بازیابی است؛ باید بازیابی بررسی دوره‌ای داشته باشی و مطمئن شوی فایل یا سیستم بازیابی‌شده واقعاً باز می‌شود و نسخه مورد نظر را دارد نسخه پشتیبان باید از منبع اصلی مستقل باشد؛ اگر نسخه پشتیبان روی همان فضای ذخیره‌سازی یا همان دستگاهی باشد که داده اصلی قرار دارد، خرابی سخت‌افزار یا باج‌افزار می‌تواند هر دو را از بین ببرد مدت نگهداری نیز مهم است؛ فقط آخرین نسخه همیشه کافی نیست؛ ممکن است حذف یا خرابی چند روز قبل رخ داده باشد و تازه امروز کشف شود؛ در آن حالت به نسخه قدیمی‌تر نیاز داری Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است

RPO و RTO تصمیم فنی را هدایت می‌کنند

اگر RPO یک سرویس چهار ساعت است، برنامه نسخه پشتیبان باید طوری باشد که در بدترین حالت بیشتر از چهار ساعت داده از دست نرود؛ اگر RTO دو ساعت است، روش بازیابی و زیرساخت باید توان برگشت سرویس در همان بازه را داشته باشد این اعداد از اهمیت کسب‌وکار می‌آیند نه از سلیقه کارشناس؛ یک فایل بایگانی کم‌استفاده ممکن است RTO طولانی‌تری از پایگاه داده فروش داشته باشد هنگام رخداد قبل از بازیابی عجولانه مشخص کن کدام بازیابی نقطه درست است و بازیابی روی چه مقصدی انجام می‌شود؛ انتخاب نسخه اشتباه می‌تواند داده جدیدتر را از بین ببرد Backup زمانی ارزش عملی دارد که بازیابی آن قابل انجام و آزموده شده باشد؛ RPO مشخص می‌کند چه مقدار از داده از نظر زمانی می‌تواند از دست برود و RTO مدت قابل قبول برای بازگرداندن سرویس را بیان می‌کند؛ برنامه Backup باید با این دو هدف، اهمیت سرویس، محل نگهداری نسخه‌ها و تهدیدهایی مانند خرابی، خطای انسانی و باج‌افزار هماهنگ شود؛ آزمون Restore، ثبت نتیجه و نگهداری نسخه‌ای جدا یا محافظت‌شده بخش مهم اطمینان از قابلیت بازیابی است

مثال محیط واقعی

کاربر فایل اکسل مهمی را حذف کرده. قبل از هر اقدام عجولانه مسیر فایل، زمان تقریبی حذف، نسخه‌های موجود و نسخه پشتیبان را بررسی می‌کنی. اگر بدون بررسی فایل جدیدی روی همان محل بنویسی ممکن است بازیابی سخت‌تر شود

اشتباهات رایج

این اشتباه‌ها را تکرار نکن

  • یکی دانستن همگام‌سازی با نسخه پشتیبان
  • اعتماد کامل به پیام موفقیت بدون بازیابی بررسی
  • نگهداری تنها نسخه پشتیبان روی همان فضای ذخیره‌سازی اصلی
  • حذف داده قبل از اطمینان از نسخه بازیابی
تمرین عملی

حالا خودت انجام بده

  1. برای سه نوع داده شرکت RPO و RTO فرضی بنویس
  2. مشخص کن اگر نسخه پشتیبان روی همان فضای ذخیره‌سازی اصلی باشد چه خطرهایی وجود دارد
  3. یک چک‌لیست برای پیگیری نسخه پشتیبان ناموفق بنویس
  4. یک سناریوی بازیابی بررسی ماهانه طراحی کن

نکته‌هایی که باید با خودت ببری

  • نسخه پشتیبان بدون بازیابی قابل اعتماد کامل نیست
  • RPO درباره میزان داده قابل از دست رفتن و RTO درباره زمان بازگشت سرویس است
  • نسخه پشتیبان باید در برابر خرابی اصلی مقاوم باشد
خودسنجی

قبل از رفتن به درس بعد، جواب را برای خودت توضیح بده

چرا کپی روی همان فضای ذخیره‌سازی نسخه پشتیبان مطمئن نیست

خرابی یا حذف روی همان فضای ذخیره‌سازی می‌تواند اصلی و کپی را هم‌زمان از بین ببرد

پیام موفقیت چه چیزی را ثابت نمی‌کند

اینکه بازیابی کامل و در زمان موردنیاز حتماً موفق خواهد بود

مطالعه درس همیشه عمومی است

برای ذخیره پیشرفت، دوره را رسمی شروع کن

با ثبت‌نام، تکمیل درس‌ها و نمره آزمون روی حساب ذخیره می‌شود

ثبت‌نام و شروع رسمی