درس ۱ از ۱۲

نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم

این درس درباره نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم است؛ مسیر را مرحله‌به‌مرحله جلو می‌بریم: اول مفهوم، بعد مشاهده در سیستم واقعی و در آخر عیب‌یابی؛ وقتی درس تمام شد باید بتوانی با Settings، Task Manager، Event Viewer و Device Manager وضعیت این بخش را بررسی کنی و نتیجه را با حالت سالم مقایسه کنی در این درس موضوع را از دید یک Windows Client سازمانی بررسی می‌کنیم؛ یعنی علاوه بر خود سیستم‌عامل، Driver، Update، User، Network، Policy و Serviceهای وابسته را هم در نظر می‌گیریم؛ هدف این است که بتوانی نشانه را به لایه درست نسبت بدهی، از ابزار مناسب برای جمع‌آوری شواهد استفاده کنی و بعد از هر تغییر نتیجه را از دید کاربر تأیید کنی

این درس برای مطالعه کامل نوشته شده است

با حوصله بخوان، مثال‌ها را تحلیل کن و تمرین‌ها را انجام بده؛ هدف حفظ کردن تعریف‌ها نیست

نسخه مناسب Windows باید با نیاز سازمان و License سازگار باشد

نسخه مناسب Windows باید با نیاز سازمان و License سازگار باشد نسخه Windows فقط ظاهر متفاوت ندارد؛ Edition و نوع مجوز می‌تواند روی قابلیت‌هایی مثل Join Domain یا Remote Desktop اثر بگذارد و باید با سیاست سازمان هماهنگ باشد برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، در Windows بهتر است مشکل را بین چهار لایه جدا کنی: Hardware و Driver، تنظیمات سیستم‌عامل، User Profile و Account، و Service یا Application؛ Event Viewer، Device Manager، Windows Update، Network Settings و ابزارهای Recovery هر کدام بخشی از شواهد را می‌دهند و باید بر اساس نشانه استفاده شوند نه به شکل تصادفی برای عیب‌یابی درست، این بخش را فقط به‌عنوان یک اصطلاح حفظ نکن و توجه داشته باش که در آماده‌سازی یک Client سازمانی، نصب سیستم‌عامل پایان کار نیست؛ Driverهای معتبر، Updateها، نام سیستم، Time، Network، سیاست‌های امنیتی، نرم‌افزارهای موردنیاز و عضویت در مدیریت مرکزی باید بررسی شوند؛ تحویل زمانی کامل است که کاربر بتواند سرویس‌های اصلی خود را استفاده کند و مشخصات سیستم در مستندات ثبت شده باشد برای کامل شدن تصویر این موضوع، در این درس موضوع را از دید یک Windows Client سازمانی بررسی می‌کنیم؛ یعنی علاوه بر خود سیستم‌عامل، Driver، Update، User، Network، Policy و Serviceهای وابسته را هم در نظر می‌گیریم؛ هدف این است که بتوانی نشانه را به لایه درست نسبت بدهی، از ابزار مناسب برای جمع‌آوری شواهد استفاده کنی و بعد از هر تغییر نتیجه را از دید کاربر تأیید کنی

USB نصب و UEFI باید درست انتخاب شوند

USB نصب و UEFI باید درست انتخاب شوند UEFI نسل جدیدتر Firmware راه‌اندازی است و امکاناتی مانند GPT Boot و Secure Boot را بهتر پشتیبانی می‌کند؛ در نصب Windows حالت Boot و نوع Partition باید با هم هماهنگ باشند تغییر ناگهانی Legacy/UEFI می‌تواند سیستم نصب‌شده را Boot نکند در فرایند راه‌اندازی، Firmware پیش از سیستم‌عامل سخت‌افزار پایه را آماده می‌کند و سپس مسیر Boot به Loader سیستم‌عامل می‌رسد؛ UEFI نسبت به BIOS سنتی سازوکار مدرن‌تری برای راه‌اندازی دارد و در نصب‌های امروزی معمولاً با GPT استفاده می‌شود؛ Secure Boot هم برای کنترل اعتماد در زنجیره Boot طراحی شده است؛ هنگام خطای راه‌اندازی باید وجود دیسک، ترتیب Boot، حالت Firmware، ساختار پارتیشن و سلامت فایل‌های راه‌انداز جداگانه بررسی شوند Windows برای استفاده از سخت‌افزار به Driver معتبر نیاز دارد و Driver Store محل نگهداری بسته‌های درایوری است که سیستم‌عامل می‌تواند از آن‌ها برای نصب دستگاه استفاده کند؛ Device Manager وضعیت شناسایی دستگاه و خطاهای مرتبط با Driver را نشان می‌دهد، اما تشخیص نهایی باید با مدل دقیق سخت‌افزار، نسخه Driver، منبع رسمی سازنده و رخدادهای سیستم تطبیق داده شود؛ نصب Driver نامرتبط یا استفاده از ابزارهای ناشناس به‌جای منبع رسمی می‌تواند پایداری سیستم را کمتر کند

پارتیشن‌بندی روی دیسک درست انجام شود

پارتیشن تقسیم منطقی یک Disk به بخش‌هایی است که سیستم‌عامل می‌تواند روی آن File System بسازد؛ در Disk Management اندازه، Letter و وضعیت Partition را ببین حذف یا تغییر Partition می‌تواند داده را از بین ببرد؛ قبل از عملیات ساختاری نسخه پشتیبان لازم است GPT روش جدیدتر جدول پارتیشن است و با UEFI و دیسک‌های بزرگ سازگاری بهتری دارد؛ در نصب سیستم‌عامل نوع Boot و Partition Style را هماهنگ انتخاب کن تبدیل Partition Style ممکن است داده را در خطر قرار دهد؛ قبل از عملیات Backup لازم است در ذخیره‌سازی باید رابط فیزیکی، پروتکل، نوع رسانه و الگوی کار را از هم جدا دید؛ SATA و PCIe مسیر ارتباطی هستند و NVMe پروتکلی است که معمولاً روی PCIe کار می‌کند، بنابراین صرف دیدن فرم M.۲ نوع ارتباط را مشخص نمی‌کند؛ برای ارزیابی سلامت نیز ظرفیت آزاد، خطاهای ثبت‌شده، وضعیت SMART، دمای درایو، تأخیر I/O و رفتار سیستم در زمان بار باید با هم بررسی شوند و یک شاخص به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری کافی نیست برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، در آماده‌سازی یک Client سازمانی، نصب سیستم‌عامل پایان کار نیست؛ Driverهای معتبر، Updateها، نام سیستم، Time، Network، سیاست‌های امنیتی، نرم‌افزارهای موردنیاز و عضویت در مدیریت مرکزی باید بررسی شوند؛ تحویل زمانی کامل است که کاربر بتواند سرویس‌های اصلی خود را استفاده کند و مشخصات سیستم در مستندات ثبت شده باشد

Driver و Windows Update بعد از نصب تکمیل شوند

Windows Update وصله‌های امنیتی، اصلاحات و گاهی Driver را دریافت می‌کند؛ قبل از تغییر بزرگ وضعیت Update و راه‌اندازی دوباره Pending را بررسی کن در Server یا سیستم حساس زمان نصب و Reboot باید برنامه‌ریزی شود Driver واسطه نرم‌افزاری بین سیستم‌عامل و سخت‌افزار است؛ Hardware ID و وب‌سایت سازنده از حدس زدن Driver بهتر است نصب Driver نامرتبط یا ابزارهای ناشناس می‌تواند پایداری را بدتر کند Windows برای استفاده از سخت‌افزار به Driver معتبر نیاز دارد و Driver Store محل نگهداری بسته‌های درایوری است که سیستم‌عامل می‌تواند از آن‌ها برای نصب دستگاه استفاده کند؛ Device Manager وضعیت شناسایی دستگاه و خطاهای مرتبط با Driver را نشان می‌دهد، اما تشخیص نهایی باید با مدل دقیق سخت‌افزار، نسخه Driver، منبع رسمی سازنده و رخدادهای سیستم تطبیق داده شود؛ نصب Driver نامرتبط یا استفاده از ابزارهای ناشناس به‌جای منبع رسمی می‌تواند پایداری سیستم را کمتر کند به‌روزرسانی سیستم‌عامل فقط اضافه کردن قابلیت جدید نیست و بخشی از نگهداری امنیتی و پایداری سیستم محسوب می‌شود؛ Microsoft برای Windows سازوکارهای جداگانه‌ای برای Quality Update، Feature Update و Driver Update دارد و در محیط سازمانی زمان‌بندی و سیاست دریافت آن‌ها قابل مدیریت است؛ پیش از تغییر گسترده بهتر است سازگاری، فضای آزاد، وضعیت Backup و مشکلات شناخته‌شده نسخه بررسی شود و بعد از نصب نیز وضعیت سرویس‌ها و برنامه‌های اصلی کنترل شود

Hostname و مشخصات سیستم قبل از تحویل ثبت شوند

نام میزبان باید در شبکه یکتا و قابل فهم باشد؛ نام تکراری می‌تواند در DNS، مدیریت دارایی و عضویت Domain سردرگمی بسازد نکته‌ای که هنگام پشتیبانی نباید از آن عبور کنی این است که در Windows بهتر است مشکل را بین چهار لایه جدا کنی: Hardware و Driver، تنظیمات سیستم‌عامل، User Profile و Account، و Service یا Application؛ Event Viewer، Device Manager، Windows Update، Network Settings و ابزارهای Recovery هر کدام بخشی از شواهد را می‌دهند و باید بر اساس نشانه استفاده شوند نه به شکل تصادفی در یک شبکه یا سیستم واقعی، این موضوع زمانی روشن می‌شود که در آماده‌سازی یک Client سازمانی، نصب سیستم‌عامل پایان کار نیست؛ Driverهای معتبر، Updateها، نام سیستم، Time، Network، سیاست‌های امنیتی، نرم‌افزارهای موردنیاز و عضویت در مدیریت مرکزی باید بررسی شوند؛ تحویل زمانی کامل است که کاربر بتواند سرویس‌های اصلی خود را استفاده کند و مشخصات سیستم در مستندات ثبت شده باشد برای کامل شدن تصویر این موضوع، در این درس موضوع را از دید یک Windows Client سازمانی بررسی می‌کنیم؛ یعنی علاوه بر خود سیستم‌عامل، Driver، Update، User، Network، Policy و Serviceهای وابسته را هم در نظر می‌گیریم؛ هدف این است که بتوانی نشانه را به لایه درست نسبت بدهی، از ابزار مناسب برای جمع‌آوری شواهد استفاده کنی و بعد از هر تغییر نتیجه را از دید کاربر تأیید کنی

مثال محیط واقعی

فرض کن در Windows کاربر مشکلی گزارش شده و احتمال می‌دهی به نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم مربوط باشد. قبل از تغییر، وضعیت فعلی را با Settings، Task Manager، Event Viewer و Device Manager بررسی می‌کنی و نتیجه را با یک حالت سالم یا مستند معتبر مقایسه می‌کنی. اگر شواهد فرضیه را تأیید کردند، فقط همان بخش مرتبط را تغییر می‌دهی و بعد همان تست را دوباره اجرا می‌کنی تا مطمئن شوی مشکل واقعاً برطرف شده است

اشتباهات رایج

این اشتباه‌ها را تکرار نکن

  • تغییر دادن تنظیمات مرتبط با نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم قبل از اینکه مطمئن شوی مشکل واقعاً به همین بخش مربوط است
  • نتیجه‌گیری درباره نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم فقط از روی یک نشانه و بدون انجام تست نهایی
تمرین عملی

حالا خودت انجام بده

  1. در یک نمونه آزمایشی مرتبط با نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم، فقط وضعیت فعلی را مشاهده کن و سه نکته‌ای را که برای تشخیص حالت سالم مهم‌اند یادداشت کن
  2. با Settings، Task Manager، Event Viewer و Device Manager وضعیت مرتبط با نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم را بدون تغییر بررسی کن، سه داده واقعی جمع کن و توضیح بده هرکدام چه چیزی به تو می‌گویند
  3. یک خطای فرضی مرتبط با نصب اصولی Windows و آماده‌سازی سیستم بنویس و مشخص کن اولین تست کم‌خطر تو چیست و چه نتیجه‌ای فرضیه‌ات را رد می‌کند

نکته‌هایی که باید با خودت ببری

  • نسخه مناسب Windows باید با نیاز سازمان و License سازگار باشد
  • USB نصب و UEFI باید درست انتخاب شوند
  • پارتیشن‌بندی روی دیسک درست انجام شود
  • Driver و Windows Update بعد از نصب تکمیل شوند
  • Hostname و مشخصات سیستم قبل از تحویل ثبت شوند
  • قبل از حذف Profile، Driver یا تغییر گسترده تنظیمات، راه برگشت داشته باش
خودسنجی

قبل از رفتن به درس بعد، جواب را برای خودت توضیح بده

این نکته را با یک مثال توضیح بده: نسخه مناسب Windows باید با نیاز سازمان و License سازگار باشد. بعد بگو در عمل چطور آن را بررسی می‌کنی.

نسخه Windows فقط ظاهر متفاوت ندارد؛ Edition و نوع مجوز می‌تواند روی قابلیت‌هایی مثل Join Domain یا Remote Desktop اثر بگذارد و باید با سیاست سازمان هماهنگ باشد

این نکته را با یک مثال توضیح بده: USB نصب و UEFI باید درست انتخاب شوند. بعد بگو در عمل چطور آن را بررسی می‌کنی.

UEFI نسل جدیدتر Firmware راه‌اندازی است و امکاناتی مانند GPT Boot و Secure Boot را بهتر پشتیبانی می‌کند؛ در نصب Windows حالت Boot و نوع Partition باید با هم هماهنگ باشند

این نکته را با یک مثال توضیح بده: پارتیشن‌بندی روی دیسک درست انجام شود. بعد بگو در عمل چطور آن را بررسی می‌کنی.

پارتیشن تقسیم منطقی یک Disk به بخش‌هایی است که سیستم‌عامل می‌تواند روی آن File System بسازد؛ در Disk Management اندازه، Letter و وضعیت Partition را ببین

مطالعه درس همیشه عمومی است

برای ذخیره پیشرفت، دوره را رسمی شروع کن

با ثبت‌نام، تکمیل درس‌ها و نمره آزمون روی حساب ذخیره می‌شود

ثبت‌نام و شروع رسمی