درس ۳ از ۱۰

نقشه شبکه

در مرحله «مستندسازی زیرساخت» حالا به نقشه شبکه رسیده‌ایم؛ این موضوع را با مثال‌های واقعی باز می‌کنیم تا بدانی در مستندات زیرساخت کجا با آن روبه‌رو می‌شوی و اگر درست کار نکرد، چه نشانه‌هایی برای ادامه عیب‌یابی ارزش دارند این درس بخشی از مدل کاری یک کارشناس پشتیبانی است و هدف آن فقط شناخت یک اصطلاح نیست؛ باید بتوانی موضوع را در یک شرکت واقعی تشخیص بدهی، اثر آن را روی کاربر و سرویس بفهمی، شواهد درست جمع کنی و بدون تغییرهای عجولانه تصمیم بگیری؛ هنگام مطالعه تلاش کن هر مفهوم را به یک مثال از محیط کار، یک نشانه قابل مشاهده و یک روش بررسی امن وصل کنی

این درس برای مطالعه کامل نوشته شده است

با حوصله بخوان، مثال‌ها را تحلیل کن و تمرین‌ها را انجام بده؛ هدف حفظ کردن تعریف‌ها نیست

ارتباط منطقی و فیزیکی مهم نمایش داده شود

Diagram منطقی VLAN/Subnet/Route را نشان می‌دهد و Diagram فیزیکی Device، Link و Port را؛ لازم نیست همه جزئیات در یک نقشه شلوغ جمع شوند مستندسازی زیرساخت باید آن‌قدر دقیق باشد که وضعیت فعلی را بدون تکیه به حافظه افراد بازسازی کند؛ Inventory دارایی‌ها، Diagram ارتباطات، IP Plan، VLANها، نقش Serverها، مسیر Backup، وابستگی سرویس‌ها و تاریخچه تغییرات هر کدام بخشی از تصویر هستند؛ اطلاعات Credential بهتر است در محل امن و جدا از سند عمومی زیرساخت نگهداری شود؛ هر تغییر مهم نیز باید بعد از اجرا در مستندات منعکس شود تا سند با محیط واقعی فاصله نگیرد در کار روزمره بهتر است این موضوع را این‌طور بررسی کنی: اطلاعات محرمانه مانند Password و Recovery Key بهتر است از سند عمومی زیرساخت جدا و در مخزن امن مدیریت شوند؛ در سند اصلی می‌توان محل نگهداری Credential و مسئول آن را ثبت کرد بدون افشای خود Secret؛ بعد از هر تغییر مهم، Update مستند باید بخشی از Closure کار باشد تا نسخه مستند با شبکه واقعی اختلاف پیدا نکند برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، سند خوب باید به یک نفر دیگر امکان بدهد محیط را بدون حدس زدن بفهمد؛ Diagram، Inventory، IP Plan، VLAN Plan، Server Roles، Backup Flow، Contactها و تاریخچه Change هر کدام هدف جدا دارند؛ سندی که همه چیز را در یک صفحه یا فقط در ذهن یک نفر نگه دارد در زمان خرابی کمک محدودی می‌کند

Router و Firewall و Switch و Server مشخص باشند

Firewall ترافیک را بر اساس Rule، جهت، پروتکل، Port و آدرس اجازه یا مسدود می‌کند؛ برای عیب‌یابی به‌جای خاموش کردن کامل، Rule و Log مرتبط را بررسی کن باز کردن Any/Any برای رفع سریع، سطح حمله را زیاد می‌کند Switch Frameهای Ethernet را بر اساس MAC Table بین Portهای همان شبکه جابه‌جا می‌کند؛ MAC Table، VLAN Membership و Link وضعیت سه سرنخ مهم‌اند Switch لایه دو معمولی به‌تنهایی بین Subnetهای جدا Route نمی‌کند OU در Active Directory برای سازمان‌دهی Objectها و اعمال مدیریت و Group Policy استفاده می‌شود و با Security Group نقش یکسانی ندارد؛ طراحی OU باید بر نیاز مدیریتی و محدوده اعمال Policy تکیه کند، نه صرفاً تقلید از چارت سازمانی؛ جابه‌جایی Object بین OUها می‌تواند مجموعه Policyهای اعمال‌شده را تغییر دهد، بنابراین قبل از تغییر باید Scope و Linkهای GPO بررسی شوند مستندسازی زیرساخت باید آن‌قدر دقیق باشد که وضعیت فعلی را بدون تکیه به حافظه افراد بازسازی کند؛ Inventory دارایی‌ها، Diagram ارتباطات، IP Plan، VLANها، نقش Serverها، مسیر Backup، وابستگی سرویس‌ها و تاریخچه تغییرات هر کدام بخشی از تصویر هستند؛ اطلاعات Credential بهتر است در محل امن و جدا از سند عمومی زیرساخت نگهداری شود؛ هر تغییر مهم نیز باید بعد از اجرا در مستندات منعکس شود تا سند با محیط واقعی فاصله نگیرد

IP و VLAN خوانا باشند

VLAN یک Broadcast Domain منطقی جدا روی زیرساخت Switch می‌سازد؛ کاربران دو VLAN برای ارتباط به Routing نیاز دارند VLAN امنیت کامل نیست؛ Policy بین VLANها هم مهم است نشانی IP هویت منطقی Interface در لایه شبکه است و باید همراه Prefix یا Subnet Mask تفسیر شود؛ Prefix مشخص می‌کند کدام بخش نشانی برای شبکه و کدام بخش برای Host استفاده می‌شود و همین موضوع تعیین می‌کند مقصد محلی است یا باید به Router فرستاده شود؛ در عیب‌یابی، فقط دیدن یک IP کافی نیست و باید Prefix، Gateway، DNS، روش دریافت تنظیمات، Route Table و احتمال وجود نشانی تکراری نیز بررسی شوند VLAN یک Broadcast Domain منطقی ایجاد می‌کند و به سازمان اجازه می‌دهد جداسازی شبکه را مستقل از محل فیزیکی کاربران انجام دهد؛ Access Port معمولاً ترافیک یک VLAN را برای End Device حمل می‌کند و Trunk چند VLAN را با Tag ۸۰۲.۱Q بین تجهیزات منتقل می‌کند؛ برای عیب‌یابی باید VLAN ID در دو سر لینک، وضعیت Tag و Untag، Native VLAN در صورت استفاده و عضویت پورت‌ها با طراحی شبکه مقایسه شوند

High-level و Detailed می‌توانند جدا باشند

High-level برای فهم سریع معماری مناسب است و Detailed برای Port، VLAN یا وابستگی عیب‌یابی؛ داشتن چند سطح خوانایی را بهتر می‌کند مستندسازی زیرساخت باید آن‌قدر دقیق باشد که وضعیت فعلی را بدون تکیه به حافظه افراد بازسازی کند؛ Inventory دارایی‌ها، Diagram ارتباطات، IP Plan، VLANها، نقش Serverها، مسیر Backup، وابستگی سرویس‌ها و تاریخچه تغییرات هر کدام بخشی از تصویر هستند؛ اطلاعات Credential بهتر است در محل امن و جدا از سند عمومی زیرساخت نگهداری شود؛ هر تغییر مهم نیز باید بعد از اجرا در مستندات منعکس شود تا سند با محیط واقعی فاصله نگیرد برای اینکه این مفهوم در محیط واقعی قابل استفاده شود، سند خوب باید به یک نفر دیگر امکان بدهد محیط را بدون حدس زدن بفهمد؛ Diagram، Inventory، IP Plan، VLAN Plan، Server Roles، Backup Flow، Contactها و تاریخچه Change هر کدام هدف جدا دارند؛ سندی که همه چیز را در یک صفحه یا فقط در ذهن یک نفر نگه دارد در زمان خرابی کمک محدودی می‌کند در کار روزمره بهتر است این موضوع را این‌طور بررسی کنی: اطلاعات محرمانه مانند Password و Recovery Key بهتر است از سند عمومی زیرساخت جدا و در مخزن امن مدیریت شوند؛ در سند اصلی می‌توان محل نگهداری Credential و مسئول آن را ثبت کرد بدون افشای خود Secret؛ بعد از هر تغییر مهم، Update مستند باید بخشی از Closure کار باشد تا نسخه مستند با شبکه واقعی اختلاف پیدا نکند

تغییر Topology Diagram را به‌روز کند

اگر Uplink، VLAN، IP، Router یا مسیر فیزیکی عوض شد نقشه شبکه باید همان تغییر را منعکس کند. Diagram نهایی باید با Port و ارتباط واقعی قابل تطبیق باشد پایش مؤثر فقط جمع کردن عدد و Log نیست؛ باید وضعیت عادی سرویس شناخته شود، Metricهای معنادار انتخاب شوند و Alert زمانی ایجاد شود که نیاز به اقدام دارد؛ Syslog چارچوبی برای انتقال پیام‌های رویداد ارائه می‌دهد و SNMP برای مشاهده و مدیریت بسیاری از تجهیزات شبکه استفاده می‌شود؛ همگام بودن زمان سیستم‌ها برای ارتباط دادن رویدادهای چند دستگاه ضروری است و Log باید در کنار وضعیت سرویس و تغییرات همان بازه تحلیل شود مستندسازی زیرساخت باید آن‌قدر دقیق باشد که وضعیت فعلی را بدون تکیه به حافظه افراد بازسازی کند؛ Inventory دارایی‌ها، Diagram ارتباطات، IP Plan، VLANها، نقش Serverها، مسیر Backup، وابستگی سرویس‌ها و تاریخچه تغییرات هر کدام بخشی از تصویر هستند؛ اطلاعات Credential بهتر است در محل امن و جدا از سند عمومی زیرساخت نگهداری شود؛ هر تغییر مهم نیز باید بعد از اجرا در مستندات منعکس شود تا سند با محیط واقعی فاصله نگیرد

مثال محیط واقعی

فرض کن در مستندات زیرساخت مشکلی گزارش شده و احتمال می‌دهی به نقشه شبکه مربوط باشد. قبل از تغییر، وضعیت فعلی را با Topology، Inventory، IP Plan و مستندات دسترسی بررسی می‌کنی و نتیجه را با یک حالت سالم یا مستند معتبر مقایسه می‌کنی. اگر شواهد فرضیه را تأیید کردند، فقط همان بخش مرتبط را تغییر می‌دهی و بعد همان تست را دوباره اجرا می‌کنی تا مطمئن شوی مشکل واقعاً برطرف شده است

اشتباهات رایج

این اشتباه‌ها را تکرار نکن

  • Firewall ترافیک را بر اساس Rule، جهت، پروتکل، Port و آدرس اجازه یا مسدود می‌کند؛ برای عیب‌یابی به‌جای خاموش کردن کامل، Rule و Log مرتبط را بررسی کن
  • تغییر دادن تنظیمات مرتبط با نقشه شبکه قبل از اینکه مطمئن شوی مشکل واقعاً به همین بخش مربوط است
  • نتیجه‌گیری درباره نقشه شبکه فقط از روی یک نشانه و بدون انجام تست نهایی
تمرین عملی

حالا خودت انجام بده

  1. در یک نمونه آزمایشی مرتبط با نقشه شبکه، فقط وضعیت فعلی را مشاهده کن و سه نکته‌ای را که برای تشخیص حالت سالم مهم‌اند یادداشت کن
  2. با Topology، Inventory، IP Plan و مستندات دسترسی وضعیت مرتبط با نقشه شبکه را بدون تغییر بررسی کن، سه داده واقعی جمع کن و توضیح بده هرکدام چه چیزی به تو می‌گویند
  3. یک خطای فرضی مرتبط با نقشه شبکه بنویس و مشخص کن اولین تست کم‌خطر تو چیست و چه نتیجه‌ای فرضیه‌ات را رد می‌کند

نکته‌هایی که باید با خودت ببری

  • ارتباط منطقی و فیزیکی مهم نمایش داده شود
  • Router و Firewall و Switch و Server مشخص باشند
  • IP و VLAN خوانا باشند
  • High-level و Detailed می‌توانند جدا باشند
  • تغییر Topology Diagram را به‌روز کند
  • Secretها را از مستند عمومی زیرساخت جدا نگه دار
خودسنجی

قبل از رفتن به درس بعد، جواب را برای خودت توضیح بده

این نکته را با یک مثال توضیح بده: ارتباط منطقی و فیزیکی مهم نمایش داده شود. بعد بگو در عمل چطور آن را بررسی می‌کنی.

Diagram منطقی VLAN/Subnet/Route را نشان می‌دهد و Diagram فیزیکی Device، Link و Port را؛ لازم نیست همه جزئیات در یک نقشه شلوغ جمع شوند

این نکته را با یک مثال توضیح بده: Router و Firewall و Switch و Server مشخص باشند. بعد بگو در عمل چطور آن را بررسی می‌کنی.

Firewall ترافیک را بر اساس Rule، جهت، پروتکل، Port و آدرس اجازه یا مسدود می‌کند؛ برای عیب‌یابی به‌جای خاموش کردن کامل، Rule و Log مرتبط را بررسی کن

این نکته را با یک مثال توضیح بده: IP و VLAN خوانا باشند. بعد بگو در عمل چطور آن را بررسی می‌کنی.

VLAN یک Broadcast Domain منطقی جدا روی زیرساخت Switch می‌سازد؛ کاربران دو VLAN برای ارتباط به Routing نیاز دارند

مطالعه درس همیشه عمومی است

برای ذخیره پیشرفت، دوره را رسمی شروع کن

با ثبت‌نام، تکمیل درس‌ها و نمره آزمون روی حساب ذخیره می‌شود

ثبت‌نام و شروع رسمی